Eagle’s Nest

Freedom is the possibility of isolation. You are free if you can withdraw from people, not having to seek them out for the sake of money, company, love, glory or curiosity, none of which can thrive in silence and solitude. If you can’t live alone, you were born a slave.” Fernando Pessoa


My inspiration to create here is to intimately and emotionally share my poems, writings, experiences, insights, visual and textual drifts and tectonic motions, nomadic captures of space and frozen moments of time of my overheated initiation wanderings in solitude or fame, in sadness or glory, in love or detachment. Hence, I also wish to invite you to explore my dwellings and layered homeness thereto.

My first blog post draws on my journey to Santorini, because it deeply refers to my notion of freedom: in the heights of a volcanic rocks each morning brings taste of glory, rejuvenating oxygen, that tenderly opens and cherish my nose, makes me inhale the eternal Prana, as food for soul, the infinite grasp of the horizon, shifting beyond time and space, beyond any possible knowledge we might have; that is, purifying consciousness, deploying our inner self, nourishing the internal interzone dimension of mind: the liquid fire, the melting sky shapes, the burning sun, the blurred lines of the horizon, the hidden lights within the water.

In this place I felt the strength of the solitude and the freedom within, the powerful shimmering lights of the space I inhabit, the pureness of the inhalation at its best, the smooth tactile space, the vital palpitation and shining of Santorini blueness and whiteness.


Santorini is fully one of those places that help you reconnect yourself with your inner self. A place where you find what you have lost on your way. Once you go there, you never be the same-kinda of a place. Its strong cosmic energy remain forever imprinted in your soul.

A morning rich with silence: for breakfast I consume local cherry tomato impregnated with volcanic minerals, fig pastry and fresh squeezed oranges from the Crete island, on a tiny little balcony from my hotel room opposite the caldera; I realize, therefore, I am all that, nothing and everything, space and time, nonce, I deploy myself within the space I dwell and smell. Moments of bliss and irradiating joy.

Here a poem I wrote in French, called:


Déterminer les directions des veines

au delà du déchirement




C’est difficile

Une vibration du serpent

Frappée contre le mur de la chambre droite

à crier les sécrètes de la peau blanche

une haute race

une autre groupe sanguine

trace l’aveuglement inférieur

au degré de l’invasion virale

C’est dans ce crime

– commis à cause d’une mauvaise lecture des lignes

et des organes létales

(ou vitales – ) –

que Tu



pour poser

la transversal

la voix


sur ce carnaval


 La révélation rebelle des fleurs





With love, truly yours,





we are nowhere

we go nowhere

we do not come from anywhere

we are just a lonely drawing at the runway

we emanate our breath at airport gates

we hear deaf conversations at the highways

we stare at the closed windows in suspended subways

the trains of silence are late

the flights rescheduled

the days postponed

for never again


wine fermenting on our bewildered lips

at the edges of our minds

our eyes are frozen clouds

our throats blown dunes in the desert

steppe growing on our tongue

humid jungles in our sex

precipices in our chest

burning charts after the rain

on the crystal-clear sky

that does not cover any land


we leave after our shadows

footprints in the quicksand we are

teared off clothes of refugees without traces

scepters rejected from invented kingdoms

nails teeth eyes dig up from unwritten histories

lost in the unexplored ridges of our flesh

broken maps on our knees

yawning tides biting inlets and littorals

on the shores of our cellular yearning

on the threshold of the dead nations


we burn only for that moment

when you know

when I know

you are the defeated levant

you turn your back on the eastern wind

you walk down the borders of your freedom

and you leave

but you are no longer a chimera

neither you are an exile

nor you will

never be

for me

terra incognita


cartografia del fuoco



stiamo per nessun luogo

non partiamo da nessuna parte

non veniamo da nessun luogo

siamo disegni sui binari

tralasciamo respiro alle piste aeroportuarie

ascoltiamo conversazioni sorde sulle autostrade

fissiamo i finestrini di metropolitane fermate

i treni del silenzio sono in ritardo

i voli sono riprogrammati

i giorni cancellati

per mai più


il vino fermenta sulle nostre labbra selvagge

sui margini della nostra mente

gli occhi sono nuvole congelate

le nostre gole sono dune soffiate nel deserto

la steppa cresce sulla nostra lingua

giungla nei nostri sessi e voragini nei nostri petti

siamo impronte ardenti sotto la pioggia

sotto il cielo di cristallo che non copre nessuna terra

affondiamo dietro le nostre ombre

i piedi nelle sabbie mobili siamo

abiti porpora lacerati dai profughi senza traccia

scettri rigettati da ogni regno siamo

unghie e denti e occhi scavati dalla storia

perduti negli strati imperscrutabili della nostra carne

mappe strappate sulle nostre ginocchia

coste che mordono le proprie insenature e baie

sugli argini del nostro desiderio cellulare

sulle rive delle nazioni morte

ardiamo solo per quell’istante

quando lo sai

quando lo so

sei il levante sconfitto

giri le spalle al vento orientale

cammini sui confini della libertà

e te ne vai:

ma chimera non lo sei più

né un esilio

non lo sarai nemmeno

per me

terra incognita






estamos en ninguna parte

no vamos a ninguna parte

somos dibujos solitarios en las plataformas

nuestros alientos humean alrededor de los aeropuertos

oímos las conversaciones sordas en las carreteras

contemplamos las ventanas cerradas del metro parado

los trenes del silencio llegan tarde

los vuelos son reprogramados

los días pospuestos

para nunca más


el vino hierve en nuestros labios

en los márgenes de nuestra mente

nuestros ojos son nubes congeladas

nuestras cabezas arrojadas al desierto

estepas crecen en nuestras lenguas

selvas mojadas en los sexos

abismos en el pecho

mapas ardientes después de la lluvia

en el cielo de cristal

que no cubre ningún país


nos vamos después de nuestras sombras

somos huellas pisadas en las arenas movedizas

la ropa rasgada de los refugiados sin rumbo ni rastro

los cetros están fuera de los límites de los reinos ficticios

uñas dientes ojos desenterrados de las historias no escritas

perdidos en las incomprensibles crestas de la nuestra carne

mapas desgarrados de nuestras rodillas

orillas hinchadas que tragan islotes y arrecifes

en el extremo de nuestro anhelo celular

en la frontera de las naciones muertas

estamos quemando solo por ese momento

cuando sabes

cuando lo sé

eres el levante derrotado

y vuelves tu espalda al viento del este

caminas por los bordes de tu libertad

y te vas

pero ya no eres una quimera

no eres ni exilio

ni siquiera serás

para mi

terra incognita

Katica Kulavkova: Punch and Judy Show

On Natasha Sardzoska’s poetry book “He pulled me with invisible string”


After publishing hеr books of poetry, The blue room (Dialog, Skopje, 1999), Skin (De Odorico Casa, Skopje, 2013), He pulled me with invisible string (Poetiki, Skopje, 2014) for the last two books at the International Festival of Poetry in Struga she was nominated for the national award of the best book of the year Brothers Miladinov, and Living water (Makavej, 2017), Natasha has published her book Pelle in Italian language within the EU literary platform Versopolis.

All her titles are very allusive and extremely impetuous in their allusiveness. The space of poetic interest is dramatized and focuses on Eros. The poetic interest of her poetry focuses, in fact, on the conversion of eros to the thanatos, and then, in a deeper phase, transform itself into a memory full of sensual vibrations and syncretism. From the chamber environment of the ‘blue room’, that with one eye looks towards the blue sky (the blue sea, the blue spirit), through the human environment and the shadow of the corporal complexion (skin, flesh) in that room, the poet Natasha Sardzoska moves on to the dramaturgical aspects of the human being’s chamber space. The drama of human existence (the existential and phenomenological frame) best reflects the complex of the human being (the essential and ontological forms), and – through this – all the traumatic drama of the Being of the world. So, in her third collection of poetry, Natasha Sardzoska captures the dramaturgy of the chamber space of human existence through the allusions to the puppet theater. In fact, He pulled me with an invisible string is a poetic performance of a marionette, or a monodrama of puppets and marionettes in poetic form. From here comes the title of the collection He pulled me with an invisible string. Hence also the performative character of poetic memory. Hence the exaggerated sensibility of flash-reminiscences. Hence the pathos of addressing the Other. Hence the interlocutor is implicit, the speaker is explicit, the speaker, the lyrical subject, the creator of the drama and the monologue. Hence the discretion of the tribute or the unsuspected dedication to Homme, to the Man. Hence the dialogic strategy of the word, of the discourse that recalls, that remembers: because behind the Word lies an excited and perturbing Consciousness, a Being that tends to surpass the fence and the temporal barriers, to transcend the frontiers between the real and the fictitious, to transform the past into the present, to transpose the experience in the body, into the hedonism of the text. Hence the nostalgia for the voluptuous is transmuted into the occupation of poetry: Occupy Poetry!

Why do I read this third book by Natasha Sardzoska through the prism of the appeal – conquer poetry, occupy poetry?

In the book He pulled me with an invisible string by Natasha Sardzoska, the threads of the narration are intertwined in the complexity of the poetic structure (enunciation, meaning, style) with their descriptive inversions, with the inversion of the epithets, of the attributes, of the nouns and the verbs, with the setting of the space, both the micro-space of the body / the two bodies in one, and the wider one – the room, the hotel room, the lobby of a hotel, the airport, the gates, the railway station, the train, the beach, the marine bay, the littoral. For this reason, the nomadic vocation of the subject is experienced as linguistic nomadism, whereas poetry is performed as nomadic poetry. This nomadic poetry is sculpted and resistant to temporal, spatial, racial, linguistic, cultural and existential dislocations. This nomadic poetry is a hybrid. It is a bipolar poetry. In her poems the voice of the subject is in panic, except that it is a voice that repeats the enjoyment and pleasure of another time, of a past that lives, and in fact, is no longer a past. It’s here, it’s in us, so it exists. We are the nomadic poetry.

In her poems, the utterances are of changeable rhythm, sometimes fast, quick, brief, ecstatic, sometimes slow, slow as if trying to postpone the end, to keep the event active, the intimate event. The act of recognition, of mutual identification of one in the other, is the absolute act. There are no doubts either of the dilemmas in this act. There is no room for skepticism, for doubt, for hesitations. This act is concluded and complete, and here there is no room for anything else. Life, reality, all this, they are anything but different things, partially, fragmentarily, incomplete, inhibited, cut off from their integrity. Here (many) there are other reasons why a poet can imagine both when he reflects the future and when he remembers the past.

In the collection He has pulled me with an invisible string by Natasha Sardzoska, one senses an almost pathetic tension between the word and the thought, between the corporal and the spiritual, between being and being. In poems of this genre, allusive, personal, intimate until reaching pain, confessional to terror, reigns a reasoning understood as a harness, a harness of speech and thought, of flesh and feeling, of bodily and psychic sensations. Finally, these are subjective lyrics, but inside, however, we recognize the echoing of an archetype (the universal matrix). This is the archetype of the Animus and the Soul, which, in the act of the self-identification (self-recognition) in the Other and in the Other within us, which are inseparable. The verses are written and said to become shouting cry and a desire for that essential inseparability, like a challenge ritual, or as an act of contradiction towards that reality which is an arena of splits and separations, an arena that systematically produces the disabled, marginal, exploited and manipulated subjects, the puppet-like individuals and of the marionettes.

The collection of poems He pulled me with an invisible string by Natasha Sardzoska is very indicative within the contemporary context of Macedonian poetry. The new poetry returns to the ancient forms and shows that they are eternal. Those are the forms of the intimate lyric, of the confessional lyric, of the supreme lyric, if we want, even in its sonnet form, or in the form of the haiku. The young poets, contemporary witnesses of the ugly and brutal reality of the beginning of the century (the beginning of the twenty-first century) in Macedonia and in the world, give resistance to the strategies of deprivation and exclusion of the World of soul and Spirituality, to the strategies (reductive and revisionist) culturally and politically inclined to the simplification of human civilization with the help of modern technologies, which oppose and reject the reduction of the human being to a puppet, they rebel against the transformation of the world into a global theater of Punch and Judy show of marionettes. The very consciousness of this is already a form of revolt, of rebellion, a new Resistance. This is the seminal nutshell of the new poetics, expressed in the book He pulled me with an invisible string by Natasha Sardzoska: Occupy Poetry!




Кон „Крстна коска“ од Наташа Сарџоска, ПНВ, Скопје 2019



Најновата поетска книга на поетесата, есеистката, литературната преведувачка и толкувачка Наташа Сарџоска (по Сина соба, Кожа, Тој ме повлече со невидлив конец иЖива вода) е насловена Крстна коска. Битно е веднаш да се напомене дека стихозбирката му е посветена на таткото Павле Сарџоски, за кого во посветата се вели дека ме научи како да си ги составувам сопствените коски.Станува збор за обемна стихозбирка со внимателно градена архитектоника: стотината песни од овој најнов поетски ракопис на Наташа Сарџоска се распоредени во два големи циклуса: Sacrum(65 песни) и Plexus(30 песни). Насловот на книгата Крстна коскаи насловиите на циклусите упатуваатт на специфична зона на човековата анатомија: крсната коска (лат. ossacrum), која е составена од 5 меѓусебно поврзани крсни пршлени и се наоѓа во централниот дел од карлицата, а и на човековото тело.

На тој начин, уште со насловот т.е. и со насловната песна, со која се отвора поетската книга, се најавува, се наговестува и се упатува на очудивачкиот пристап и концепт на оваа возбудлива книга: преку плотноста, телесноста и преку анатомските делови од телото да се говори и за духовното и за емотивното и за личното страдање поврзано со смртта на таткото. На таа линија е толкувањето на насловот од страна на лингвистот и писателот Димитар Пандев:


Сарџоска не е едноставен и лесно читлив автор. Напротив. Таа разгранува една сложена когнитивна мрежа од вкрстени концепти, кои напати ги рушат правилата на јазикот, зашто водат кон ненужна хомонимија. Имено, секој нормативист би се запрашал од каде на каде да се чува буквата и гласот тво групата: стни тоа токму во зборот: крстна. Но, така е тоа, па дури е и вкоричено тоа ткое им задава толку проблеми на проучувачите на писмото, па овде симболизира крсткојшто може да има функција на нож. Но, и тоа е дел од поетиката. А генетскиот код особено преку знакот и/или поимот таткологички се надоврзува на поимот крсно име. А коската и крстот, исто како и името се синегдохи во оваа поезија од која бликаат грски метафори, кои сакале или не нужно мора да прераснат во алегории. И тоа е првиот знаковен триаголник во оваа поезија: коскакрстиме.


Poetry performance




Имено, уште од првата песна се гледа дека поетскиот дискурс на Сарџоска е повеќеслоен, а дека нејзините загадочни поетски слики се темелат врз органогенетската поетика за која што говори Гастон Башлар. Во поетскиот свет на Сарџоска, телото не е само одлика на човекот, туку и на пејзажот (сфатен како макротело), како и на татковината/земјата: барам прошка за мојата земја / извиткана задишана набрекната / вена. Споредбата на земјата (на татковината) со вена е индикативен влез во поетскиот свет на оваа книга:распрснува / оваа вина / и два пати бревта на секој граничен премин / и ’рти потем в море без право да биде именувано. 

Имено, своето постоење во овој свет, лирскиот субјект во оваа песна-крсна коска го доживува низ телесните, опипливи страдања, поврзани со телесната меморија и со судбината за својата земја:


подмолно сведоштво на пустош

одекнува во моите коски

во одречената татковина

проголтана во извитоперените нерви околу мојот ’рбет

кој ги чисти сите прашини на светов

додека се слевам удолу 

чекајќи ги неблагодарните изгрејсонца


во изгон



Уште од првата па сè до последната песна од оваа вдахоновена поетска книга, покрај суптилниот лајт-мотив на дијалогот со таткото, поетскиот корпус изобилува со песни кои не само што со насловите упатуваат на плотноста и на деловите од човековото тело (крстна коска, го нема телото, заби, срцев ѕид, живо месо, диви во срцето, срчи во очи, проголтани зборови, пресадување кожа, sacral plexus, химен, уста полна заби скршени, ко оска, ноздри…), туку од метафоричниот потенцијал на човековата анатомија градат еден оригинален и моќен поетски симболизам во кој плотноста е оската на животот, но и симбол за смртноста на човекот.

Покрај инвентивните преобразби и промисли на односот меѓу материјалното и духовното, телесното и душевното, уште во оваа песна се гледа одеопоричниот, патувачкиот концепт во поетското писмо на Наташа Сарџоска. Впрочем, топосот на изгонот, егзилот, прогонството е една од опсесивните нишки во тематскиот спектар на оваа книга, неразделно поврзан и со темата на патувањето во времето и просторот. Не е случајно ниту неоправдано што за некои песни е маркиран и просторот т.е. градот кој им е „родно место”: Рим, Ерусалим, Париз, оти томку таму, во тој контекст, на тие географски координати се изнедриле токму тие стихови напоени со патувачката острина на перцепцијата и будност на духот, излезен од инерцијата на секојдневието.

Имајќи долгогодишно номадско искуство на живеење во голем број различни средини, имајќи и ретко полиглотско искуство кое резултира и со фасцинантен преведувачки опус, Наташа Сарџоска е поетеса која постјано ги минува јазичните и интеркултурните граници и бариери, па затоа не е изненадувачки што во нејзината поетска визура фокусот нереко е ставен врз лиминалните, гранични зони, врз премините кои се едновремено и иницијациски, но знаат и да бидат обеспокојувачки искуства.  Обездоменоста во оваа книга е тематизирана не само во насловите на голем број впечатливи песни (бездомен ветер, sans-papiers, бездомник…), ами и во онтолошкиот номадизам, засведочен во голем број поетски слики и тематизации на духовни состојби на лирскиот субјект, на пример:


на леталишта патникот сум
што неколкупати го претресуваат 

random check велат
а не патувам
им велам
не ни одам
не се ни враќам
не сум мрена во истребување
ни мена што ќе ги одреди насоките 


Патувачкото искуство го имплицира личниот опит не само со категориите  време и простор, туку подразбира средба како со другите, така и со восприемањето од страна на другите, така што во овие песни се загатнуваат травматските искуства од тие соочувања. На пример, во поетските слики од песната „бездомен ветер”:

ми претаат по торбите
а немам
ништо што ќе ги засени нивните стравови 



риба сум на суво
им велам сакам да се оддалечам
но се плашам
зар не гледате
немам ни север ни југ
писта раскопана на вашето кралско копно 

а сепак отсуство сум на копното
на вашето време
песочен часовник сум
што не дочекувате да докапе
ни да ве искапе
а го барате времето ронливо
на вашиот царски почеток
да ве врати 


Искуството на границите, на странствувањето, на доживувањето на туѓото и на доживувањето на себеси како странец/туѓинец е мошне суптилно опфатено во стиховите:


и ме испраќаат зад нивните граници 

странец каде што бев
а не останав 




ме гледаат со сомнеж и страв 

ме чкртаат во нивниот ум и потем ме оставаат
без печат без жиг
без човештво 


Искуството на патувањето во оваа поезија е неразделно од промислувањето на телесноста како белег на индивидуалноста. Малтешкиот поет Имануел Мифсуд вели дека кога велиме „бев во Рим, Копенхаген или на Малта”, ние, меѓу другото искажуваме став дека „нашето тело било во тој простор”. Во песните на Сарџоска, телото не само што е неразделно од патувачкиот субјект туку е еден вид текст, медиум во кој се паметат и овековечуваат тие патувачки и отуѓувачки опити:


живеам во туѓи простори
меѓу туѓи луѓе го движам своето тело
луѓе коишто не го врежуваат 

моето постоење туку само моите сенки 




немам татко
немам татковина
откорнувам догми закотвени во свеста 

со стигма чекорам стамено по земјата 

прогонета сум од светските мапи 




Оттука, не изненадува што хронотопите на овие песни се неретко поврзани со парадоксите на патувањето, чекањето, отсуството и присуството, заминувањето и враќањето (со пероните и аеродромите, со патиштата и најразличните превозни средства). Како еден вид далечно ехо на гогеновите прашања: кои сме?, од каде сме?, каде одиме? во антологиската песна „картографија на огнот”, се вели:


заникаде сме
никаде не заминуваме
од никаде и не доаѓаме
цртежи сме по перони
испуштаме здив на аеродромски излези слушаме 

глуви разговори по автопати 

зјапаме во прозорци на запрени метроа 

возовите на тишината доцнат
летовите се презакажани
деновите одложени
за никогаш повеќе 


Токму во оваа песна, се одигрува една од најфантазмагоричните метаморфози и фузии меѓу деловите од човековото тело и крајолиците во кое тоа патува, се претопива и остава траги. Како што патувањето се впишува во телото, така и телото се населува во различните простори:


вино зоврива на здивените усни
по рабовите на нашиот ум
очите облаци замрзнати
нашите грла дини раздувани в пустина 

степа ни вирее по јазикот 

џунгла во половите и провалии во градите
горешти отпечатоци сме под дождот
под кристалното небо што не покрива ниедна земја 

зариваме зад нашите сенки стапала во жив песок 

одежди пурпурни раскинати од бегалци без трага 

жезла отфрлени од секое кралство сме
нокти и заби и очи ископани од историјата 

изгубени во непрегледните слоеви на нашата плот 

искинати мапи на нашите колена
копна што гризат гребени и приморја
по рабовите на нашиот клеточен копнеж
по бреговите на мртвите нации 


За оваа битна одлика на поезијата на Сарџоска, Пандев со право констатира: „Поезијата на Сарџоска е опросторување на телото: очите облацизамрзнатинашите грла дини раздувани во пустинастепа ни вирее подјазикотџунгла во половите и провалии во градите. Кога е нешто тенденција во литературата, а телесноста очигледно е, еднаш во некоја книга мора целосно да дојде до израз. Ова е имено таа книга. И затоа заслужува почит.”




Всушност, постојат уште многу аргументи зошто оваа книга на Сарџоска, како и воопшто целата нејзина поезија, наполно залужуваат почит и целосно читателско внимание. Во оваа пригода да ги наведеме оригиналниот однос кон поетскиот јазик, кој е забележан и од Димитар Пандев: „Авторот на Крстна коска е беспрекорен јазикозналец, какви што се малку во македонската поезија: И ретко во која поезија од помладите генерации ќе сретнеме толку јазични игри, како кај Сарџоска: вена– винамрена– меназдив– здивенирика– радиканедоволно– неповолнокоска – оскаодолжам– одолжамзалудна– заблуда.”

Надоврзувајќи се оваа прецизна критичка валоризација на Димитар Пандев, би додале дека веројатно има повеќе причини за оваа поетска јазична инвентивност на Сарџоска: од она што е прво и основно, нејзината потврдена и утврдена поетска дарба и познавање на македонскиот поетски јазик, која е несомнено поврзана и со нејзината темелна филолошка, антрополошка и литературна ерудиција. Богатиот фигуративен говор на поезијата на Сарџоска несомнено е поврзан и со познавањето на голем број литературни поетски „школи”, култури и јазици, но и со имплицитниот лајт-мотив на книгата – разделбата со таткото. Емотивното јадро на оваа книга, меѓу другото, несомнено е поврзано со искрениот омаж за таткото, кој се провлекува во голем број песни, во кој во улогата на лирското „ти” е токму починатиот татко. Во некои од највпечатливите песни, лиското јас се идентификува себеси како ќерка, а особено впечатливи и индикативни се песните во кој поетскиот субјект се поистоветува со „одач по жица” и „летач на трапез”.




Во оваа пригода би требало да ги имаме предвид и нејзините афинитети кон другите уметности. Поезијата на Наташа Сарџоска има и силен мултимедијален и перформативен потенцијал, а таа тоа досега повеќепати го докажа преку впечатлии соработки со врвни музичари, композитори, инструменталисти, танчери, кои во богат нејзиниот јазичен израз препознаа извор за возбудливи мултимедијални проникнувања. Пред нас е книга со стамена уметничка структура, со извонредно подредени поетски „коски” и духовни ткива, со поетизирана плотност и овоплотена поетичност.


„Крстна коска“ на Наташа Сарџоска ја прифаќаме како информациско-спознајно разгранување на основите кодови и концепти  во концептосферата на македонската култура, имено на два редуцирани кода: генетскиот: со воспоставен однос татко ‒ ќерка и телесниот код (со дијапазон крстна коска ‒ скелет), и на два редуцирани концепта: јазик и нација,  со хиерархиски издигнат однос меѓу нив: татко – нација, кој и понатаму може да се редуцира и да се сведе на однос: клетка – нација, кој се јавува во синтагми: клеточен копнежбрегови на мртви нации.

Сарџоска не е едноставен и лесно читлив автор. Напротив. Таа разгранува една сложена когнитивна мрежа од вкрстени концепти, кои напати ги рушат правилата на јазикот, зашто водат кон ненужна хомонимија. Имено, секој нормативист би се запрашал од каде на каде да се чува буквата и гласот т во групата: стн и тоа токму во зборот: крстна. Но, така е тоа, па дури е и вкоричено тоа т кое им задава толку проблеми на проучувачите на писмото, па овде симболизира крст којшто може да има функција на нож. Но, и тоа е дел од поетиката. А генетскиот код особено преку знакот и/или поимот татко логички се надоврзува на поимот крсно име. А коската и крстот, исто како и името се синегдохи во оваа поезија од која бликаат грски метафори, кои сакале или не нужно мора да прераснат во алегории. И тоа е првиот знаковен триаголник во оваа поезија: коска, крст, име.

Cover Page

Поезијата на Сарџоска би ја дефинирале како доживеана поезија. И тоа е најредуцираниот поглед во неа. Тоа е доживелица и сѐ друго, доживелица што се остварува меѓу клучните поими здив и јазик: испуштаме здив на аеродромски излези. А здивот е подлога за глас, а гласот за збор, а зборот за јазик.

Преведено на јазикот на когнитивистиката: потпора на потпора на потпора. И тука се одвива мултимедијалноста во восприеманњето на оваа поезија. Ова е поезија што се создала па и се прима со сите сетила. Со други зборови, натуралистичка до бесвест.


Поезијата на Сарџовска е асиметрична особено во исцртувањето на односот на татко – татковина. А асиметричноста во основа е психо- и социолингвистичка категорија.


Поезијата на Сарџоска е телесна поезија во која асиметрично е воспоставен односот меѓу телесниот и духовниот код. Два кода кои литературата знае да ги спојува и да ги разделува, но во оваа поезија телесниот код е речиси филигрански изнијансиран и издлабен, потпирајќи се и врз основните принципи на теоријата на комуникацијата според која човекот комуницира со целото свое тело и ја распространува својата енергија во просторот, а Сарџоска тоа брилјантно го води од нервот ‒скитник до најподвижниот орган во човекото тело – јазикот, и од домот што не постои до кој било аеродром.  Чиста семиотика гарнирана со поетика и лингвистика.

И токму тука ја гледаме разгранета оваа поетика во сета своја живост. Поезијата на Сарџоска е скитничка, пикарескна како што обично се нарекува но и питорескна во која пејзажот не е толку во природата колку во човековото тело. Но, и тоа е уметност, независно како се именува. И ни се отвора тука цело едно пространство од нервчици ‒скитници до јазици – скитници, од нервот скитник до скитникот во и од себе. Од себеси до просторот. Во оваа поезија зборот одач нема антоним.


Поезијата на Сарџоска е опросторување на телото: очите облаци замрзнати / нашите грла дини раздувани во пустина / степа ни вирее под јазикот / џунгла во половите и провалии во градите.

Кога е нешто тенденција во литературата, а телесноста очигледно е, еднаш во некоја книга мора целосно да дојде до израз. Ова е имено таа книга. И затоа заслужува почит.


За современата поезија многумина ќе речат дека е деконструктивистичка. Лесно е да се каже но тешко е докаже. Која е разликата, имено, меѓу конструктивизмот (зашто во оваа поезија стои во посветата: составување коски), но не сум сретнал поезија со повеќе деконструктивистички глаголи. Тоа е парадоксот меѓу интенцијата и реализацијата. Ова што се вчитува и она што се отчитува. Зашто оваа поезија вчитува конструкција но врз минатото, а во суштина отчитува разградба во иднината, можеби како вовед во нова конструкција.

И еве ни еден список деконструктивистички глаголи. Не знам дали когнитивната лингвистика веќе ги разработила, оти чинам завршила некаде со теличноста. Но, новите поетики, како оваа на Сарџоска отвораат и нови предизвици пред когнитивистиката: глодам, делкам, брусам, ископа, раскопа, изабев, изеде, куби, и пред сѐ, изневерам!

А колку ли само е изневерата деконструктивизам е друго прашање. Зашто, зад оваа поезија сепак се крие демиург. Творец.

А творечкото ќе го бараме во сраснувањето на референцата и метафората, како во когнитивите тело и леб, во спојот на органите и во спојот на гласовите. Имено!

Авторот на Крстна коска е беспрекорен јазикозналец, какви што се малку во македонската поезија: И ретко во која поезија од помладите генерации ќе сретнеме толку јазични игри, како кај Сарџоска: венавина; мренамена; здивздивени, рикарадика, недоволнонеповолно, коска оска, одолжамодолжам, залудназаблуда.

Има во овие јазични игри и народска етимологија и случајно посретнати форми на фреквенции на кои вибрира човековото тело.

Авторот на Крстна коска е одличен познавач на литературата, или на националниот фон на литературата.

Впрочем, наоѓајќи се сега и овде во Охрид не можам да не спомнам дека односот таткотатковина, токму во Охрид го издигнал Григор Прличев, тргнивајќи од ’рбетот, од несовитливоста на ’рбетот. Но,    парадоксот на Прличев е друг, тој ја велича мајка си а го идеализира татка си, се разбира во алегоријата која потценува безрбетници. Сарџоска оди по друг пат, но е на линија на нацијата.

Во поезијата на Сарџоска го преоткриваме семиотичкиот триаголник загнезден во македонскиот фолклор а оттаму функционално интерпретиран во современата македонска литература: Сирма ВојводаБолен ДојчинЛамјата. Но, која е сега Сарџоска на овој триаголник. Јас би рекол: Сирма, но која Сирма, би дополнил, онаа од истоимената песна на Блаже Конески, од оние песни во кои Блаже е втонат во галички и лазорополски теми.

А Сарџоска има нешто галичко и лазарополско во себе, и галено и лазарско.

Од таа јазична игра произлегува и оваа поезија.

(Наташа Сарџоска, „Крстна коска“, ПНВ-публикации, Скопје 2019)




Natasha Sardzoska: “Quise salvar lo que se podía salvar del naufragio y ver lo que podía vivir de los restos que sobrevivieron”


La poeta macedonia Natasha Sardzoska nos hizo llegar sus poemas a Revista Liberoamérica. Su trabajo me deslumbró y pensé unas preguntas. Esperaba que Sardzoska tuviera cierto ingenio para las palabras, aunque nunca imaginé este nivel de poesía en sus contestaciones.

Antes de leer las reflexiones de la poeta, pueden interiorizarse un poco sobre ella con la siguiente información:

Natasha Sardzoska (1979) es una poeta, autora, intérprete y traductora (FR, ES, IT, EN, PT, CA) macedonia. Con un doctorado en antropología por las universidades Eberhard Karls de Tubinga, Sorbonne Nouvelle de Paris y de Bérgamo, Natasha ha publicado 5 libros de poesía: Habitación Azul, Piel, Él me haló con un hilo invisible, Agua viva y Coxis, muchos ensayos, novelas y cuentos. Su libro Piel es publicado en los Estados Unidos y en Italia. En el Festival de Poesía de Génova participó con una lectura en vivo, acompañada…

View original post 3,137 more words

Natasha Sardzoska: “Quise salvar lo que se podía salvar del naufragio y ver lo que podía vivir de los restos que sobrevivieron”

via Natasha Sardzoska: “Quise salvar lo que se podía salvar del naufragio y ver lo que podía vivir de los restos que sobrevivieron”