Извадок од мојот роман „Трамонтана“


Јас сум Алма. Името ми значи хранител. Јас сум никој и ништо. Но јас содржам во себе соништа кои, иако никој не ми ги признава, се сепак мои. Јас сум странец на самата себе и се трудам да изградам соживот со тој странец. Му нудам различна храна и тој секојпат ме одбива. Му поставувам неочекувани прашања и тој ми дава очекувани тишини. Не му поставувам никакви прашања и тој ми дава неочекувани одговори. Живеам со тој странец сложно. Се имаме. Никогаш не сакав да бидам сопруга разочарана од баналноста на злото и евтината понесеност на лагата. Одбивав да бидам заробена во брачните должности и рутината, зашто за мене рутината е непријател на духовната свежина и на слободата да се наоѓа изненадување во секое нешто. Никогаш не сакав да бидам ништо конкретно или својствено или одредено од световниот тек и подреденост на нештата. Секогаш сакав да бегам, да се измолкнувам од стапицата на навиката, од канџите на потиштеноста, од едноличноста на досадата, од диктатурата на потребата. Да заминеш значи одново да почнеш, да се одвееш како ветер, значи можеби малку и да умреш, но сигурно и бездруго значи да почнеш одново да се раѓаш. Луѓето што бегаат од себеси во дивина, бегаат од своите диви мисли, им бараат сигурно засолниште на тие сурови и крволочни мисли чијашто единствена намера е да го задоволат умот. Никогаш не сум ги сакала луѓето робови на умот остар како срча, робови на скицата и шаблонот, луѓето кои никогаш не се испитуваат себеси, кои никогаш не се ставаат под знак прашање. Тие не умеат да подадат рака, тие умеат само да гребат, да брмчат, да се повлечат во подмолен молк, дури и кога ќе паднат и ќе се размачкаат ничкум, не си подаваат рака, дури и кога ги гребе самотијата во мракот на нивниот дом, тие не признаваат дека се осамени. А ноќе самотијата најтешко паѓа, тогаш таа каса како уличен пес, боли како отворена рана, гребе како кожна алергија, како егзема, ти зборува суво, непристрасно и каденцирано како судија, а ти не ја разбираш, не го разбираш тој вокабулар, тој јазичен ритам, и така бегаш кон избори што уште помалку ги разбираш, зашто мислиш дека самотијата е болест, или уште полошо, дека е симптом на болест што медицината уште не ја открила, дека е казниво кривично дело, и се обидуваш да ја удавиш, како да давиш сонце, невозможно, неизводливо, црно сонце, тоа те пече, таа те пече, тоа блеска, таа блеска: те ослепува. И затоа бегаш кон избори што можеби не сакаш да ги прифатиш, ама мораш зашто сите околу тебе веќе ги прифатиле, и соседите, и школските другари, и роднините, и партнерите зашто тие избори личат на здрава нормалност, а самотијата личи на болест. И така бегаш од себеси. Јас бегав од тие луѓе и се оддалечував во мојата самотија, додека тие се губеа себеси во вревата на празнословието и непознанието. Бегав од луѓето, од другите, од малодушните, од останатото, од туѓите погрешни избори, од туѓите мртви души, нашата коба.

Животот треба да се предизвика. Јас никогаш не бев способна да го живеам својот живот, туку да се провирам низ него како јагула и да се извлекувам секогаш кога животот ми ја наметнуваше должноста да загризам. Не можев. Го повикував, но тоа не беше животот што сакав да го живеам. Не сум Медеја. Не сум Електра. Не сум Антигона. Јас сум Персефона. Или можеби само една безизлезна кукавица во темницата на свеста. Никогаш не посегнав по длабоки познанија. Пловев површно над брановите задоволна што можев да се сокријам во двојниот живот, во вториот живот, подалеку од семејството, зашто сите семејства се тешки особено кога глумат совршеност. Се криев зад лицемерието на мојата европска култура. Затоа сакав да го набљудувам животот, зашто кога го набљудував, немав грижа на совеста за ништо. Немам ни одговорност. Не сакав да досегнам некој дел во себеси преку мажите, ги освестував, освестувајќи се себеси. Не ги доживував како мост. Низ годините изградив личност по моја мера и за мој вкус. Низ сите преобразби на телото се претворав секогаш во нешто друго, а секогаш исто, секогаш проклето и неповратно исто.

Жена сум. Компулсивно-опсесивна сум. Јазикот ми е побрз од мислата. Мислата ми е дива. Брзоплета сум, бесна и некогаш банална. Мојот гинеколог секогаш ми вели дека сум плодна и дека имам во секоја овулација по две јајце-клетки, дека лачам вишок на окситоцин и дека мојата вагина е секогаш влажна. Но јас на таа моја биолошка предиспозиција се спротивставував со пилулите за следниот ден. Норлево. Сега и поновата Ella One со опсег на делување и до петтиот ден. Немав грижа на совеста. Бев шуплива. Ја поднесував болеста на самотијата. Јас никогаш никаде не заминував ниту доаѓав. Моето време беше кружно и се вртев околу своето постоење како карусел, како песочен часовник секогаш си се враќав на старата себе и таму се обидував да ја извлечам срцевината од кората на мракот. Со забите на сегашноста сакав да го сузбијам кариесот на минатото. Престојував во една просторија одделена со матна светлина од туѓите животи. Јас ги живеев тие светла што час се палеа час се гаснеа во таа просторија. Престојував и јас во животот како Ирина и како Алба. Престојував на границите и во рамките на задушените гласови што во мене бараа живот. Молчев додека гледав како животот ми се провира низ сите страни, насекаде. Освен во мене.

Капеше вода. Се цедеше бистрата езерска вода. Одмерено и верно ја делкаше карпата под манастирот Свети Јован Канео отаде просторот и времето. Тука паѓаа суетите. Тука се полагаше празнотијата. Тука се постилаше вистината. Течеше животот во тивките затскриени предели, во некои заклучени заумни подрачја. Се разлеваше слободата во празнината. Стравот од слобода е страв од празнина. Ги препишувам сега и тука гласовите што извираат во мене и потем ги замолчувам. И дури и кога се гасат последните светла, престојувам во таа просторија во мене верна на мене далеку од светот. Сега секоја моја клетка се предава на овој хоризонт како да е последен час, како да ме повикува да се распрснам на честички светлосна заслепувачка прашина.

Секој ден треба да се бруси како драгоцен камен. Не е доволно да се нацрта само линија. Потребно е делкање брусење[N1]  под притисок и со тегоба. Длабинско резбање на торзото. Итно сечење и отстранување на дивото месо од скулптурата на биологијата. Зашто ние во животот многупати се раѓаме и многупати умираме. Така, денот на раѓањето станува покорен и спокоен, заточен во својата сурова личотија, нем и гол како дрво во зима. Поинаку не може да се види неговото светло. Средбата со себеси не е работа на познание туку на сурово замижување пред светлината и потем болно прогледување. Нејзиното течение е неповратно. Никогаш повеќе не сме истите после таа средба. Ненадеен блик на светлина нѐ треснува наземи и се просветлуваме.


Poem for my Father

Roman palimpsests

I hear my father’s voice

in the Jewish ghetto by the synagogue

peeling through the ocher-orange facades

passing through between the cobblestones

not captured

not even indignant

the voice is solitary

homeless and mute

like a tsunami wave

like an unexpected winner

lovingly approaching the historical justice

at night the seagulls land on the cobblestones

they secretly peck grains between stones

and bring back to the sky the voice

the dust from a light beam:

there is too much beauty in this world

it is inevitable

it is unavoidable

but the voice of my father

can no longer

whisper it

*

the world has left you

spring blossoms but not anymore mesmerized

and you will no longer taste it

your rosemary gardens ask why are you missing

the april sun shines on your frozen and cracked shutters

but you will no longer rejoice under the bulky suns

and not even under the poor ones setting behind the moon

and yet there will be no more moon at all

except this needle of solitude

a crystal strayed over the deaf forest

a mirror of the past howling

like a pack of hungry wolves at midnight

and breaks up

sad and pale

like a sun lost

from its orbit

pushing the thread

the axis of my agonies

cartografía del fuego

estamos en ninguna parte

no vamos a ninguna parte

somos dibujos solitarios en las plataformas

nuestros alientos humean alrededor de los aeropuertos

oímos las conversaciones sordas en las carreteras

contemplamos las ventanas cerradas del metro parado

los trenes del silencio son suspendidos

los vuelos son cancelados

los días pospuestos

para nunca más

el vino hierve en nuestros labios

fuego en los márgenes de nuestra mente

nuestros ojos son nubes congeladas

nuestras cabezas arrojadas al desierto

estepas crecen en nuestras lenguas

selvas mojadas en los sexos

abismos en el pecho

mapas ardientes

después de la lluvia

en el cielo de cristal

que no cubre ningún país

nos vamos después de nuestras sombras

somos huellas pisadas en las arenas movedizas

ropa rasgada de los refugiados sin rumbo ni rastro

los cetros están fuera de los límites de los reinos ficticios

uñas dientes ojos desenterrados de las historias no escritas

perdidos en las incomprensibles crestas de la nuestra carne

mapas desgarrados de nuestras rodillas

orillas hinchadas que tragan islotes y calas

en el extremo de nuestro anhelo celular

en la frontera de las naciones muertas

estamos quemando solo por ese momento

cuando sabes

cuando lo sé

eres el levante derrotado

vuelves tu espalda al viento del este

caminas por los bordes de tu libertad

y te vas

pero ya no eres una quimera

no eres ni un exilio

ni siquiera serás

para mi

terra incognita

Photo by Arvind shakya on Pexels.com




Нов Орган

Photo by Johannes Plenio on Pexels.com
за М.К.

нема процес ниту процеп
сами сме ти и јас и само водата
од нашите очи
нѐ храни иако
температурата не е доволна
за да нѐ слее и за да се излееме
надвор од овие тела – сакаме
да потечеме сега кон градите a
можеме само со отворени ребра
што се кршат како копјата на тишината –
тишината на немите јазици
тука некаде на левата страна
пред белите дробови што ја кинат плацентата
го голтаат срцето неповратно
сраснуваат: градат нов
орган сосема нов и невиден
љубовен поредок

Photo by Ben Mack on Pexels.com

Песни од „Крстна коска“

Photo by Arvind shakya on Pexels.com

картографија на огнот

за никаде сме

никаде не заминуваме

од никаде и не доаѓаме

цртежи сме по перони

испуштаме здив на аеродромски излези

слушаме глуви разговори по автопати

зјапаме во прозорци на запрени метроа

возовите на тишината доцнат

летовите се презакажани

деновите одложени

за никогаш повеќе

вино зоврива на здивените усни

по рабовите на нашиот ум

очите облаци замрзнати

нашите грла дини раздувани в пустина

степа ни вирее по јазикот

џунгла во половите и провалиите во градите

горешти отисоци сме под дождот

под кристалното небо што не покрива ниедна земја

зариваме зад нашите сенки стапала во жив песок

одежди пурпурни раскинати од бегалци без трага

жезла отфрлени од секое кралство сме

нокти и заби и очи ископани од историјата

изгубени во непрегледните сртови на нашата плот

искинати мапи на нашите колена

копна кои гризат гребени и приморја

по рабовите на нашиот клеточен копнеж

по бреговите на мртвите нации

гориме само за тој миг

кога знаеш

кога знам

поразен левент си ти

грб му вртиш на источниот ветер

чекориш по границите на слободата

и си заминуваш

но химера не си повеќе

ни прогон

нема ни да бидеш

за мене

terra incognita

римски палимпсести

додека твоето крило над нив морно се вие

(…) немирно во нив моето срце бие

Ацо Шопов

го слушам гласот на татко ми

во еврејското гето крај синагогата

се лупи низ окер-портокаловите фасади

и се протнува низ калдрмата

не е заробен

ниту огорчен

самотен е

бездомен и нем

како бран цунами

како неочекуван победник

кој со љубов пристапил кон историската правда

ноќе галебите слетуваат на калдрмата

крадешкум колваат зрна меѓу камењата

и му го враќаат горе на небото

гласот прашина од светлина зрачна:

има премногу убавина во овој свет

неизбежна е

неодложна е

но гласот на мојот татко

не може повеќе

да ја мемоли

*

светот те напушти

пролетта не цути повеќе волшебно

и ти нема повеќе ни да ја вкусиш

твоите градини со рузмарин прашуваат што те нема

априлско сонце ги грее твоите од студ испукани кепенци

а ти нема повеќе да се радуваш ни на јадрите сонца

ни на оние бавните што зад месечината заоѓаат

а и нема повеќе да има никаква месечина

освен оваа игла на самотијата

кристал залутан над глува гора

огледало на минатото што завива

ко глутница изгладнети волци на полноќ

и се ломи таговно и бледо

ко сонце изгубено

од својата орбита

протнувајќи го конецот

оската на моите агонии

Рим, 4 април 2019

нем град

не ви ја посакувам болката

која тоне под крвниот сад

на непознанието

подобро јато неми орли

да ве растргнат од измамата

и да изгорите усвитени

во вителот на прашувањето

отколку да тлеете ко кукавици

под вашите премолчани дамари

зашто дури тогаш ќе знаете:

нешто сте добиле

а требало да го изгубите

Париз, 2012

Photo by Karolina Grabowska on Pexels.com

Gli inediti di Nataša Sardžoska

Nella pubblicazione Nous sommes tous des cannibales (Seuil 2013) l’antropologo Claude Lévi-Strauss riconosce alla società occidentale contemporanea una spiccata proprietà antropofaga, dal momento che l’avvicinamento all’altro e la consecutiva volontà di farlo proprio passa per un’introiezione, reale o figurata, dello stesso. I versi di Sardžoska, creando un’identificazione dell’io con oggetti o costruendo situazioni nelle quali la compresenza io-tu può fare ritorno, cercano di ricostruire il ponte tra sé e il non sé, a cui spetta il ruolo di oggetto d’amore. Il corpo che si protrae per poi ritrarsi diventa, in questi inediti, la rappresentazione tangibile di un’attesa sofferta e in continua potenza, il cui atto è rimandato a un’esistenza forse incapace di compiersi. Eppure Sardžoska, ancorandosi alle cose e agli spazi, riesce a tenere salde le redini del suo percorso di ricerca e a fare del vuoto che resta sostanza sufficiente per tenere a bada la fame d’amore.

ALESSANDRA CORBETTA

L’acqua che tu bevi

vorrei essere l’acqua che tu bevi

mentre lavori mentre ti svegli da solo

nella notte impaurito dai sogni che non sono tuoi

mentre viaggi da un punto all’altro della città

che non hai voluto abitare mentre prendi fiato

dopo i corpi che hai lasciato dietro

i tuoi movimenti: che non hai voluto abitare

vorrei almeno per un attimo essere

l’acqua che ti bagna le labbra assetate

la pelle la pioggia scoppiata dalla nuvola

pesante dei tuoi cieli cupi

l’acqua che ti dona l’allegria del deserto

che ti porta il giorno e la memoria

vorrei tanto essere così trasparente e vitale

così indispensabile: per te.

Acquaforte

bisogna spietrificarsi

ridurre l’inganno

alla sua nullità

dare la possibilità

al foglio di erba

di crescere nella sua innocenza

soffiato dal vento

senza origine

senza direzione

incidersi il sogno nell’ordine

portarsi dove la vita

non aspetta di essere vissuta

dove ci sarà un’onda leggera

che pulisce tutti i dubbi e gli abissi

dove traslocare senza bagagli

e vivere: vivere la vita per cui

noi due siamo nati

la vita dove potremo nascere

anche dal niente

Mentre ti aspetto

ti aspetto

e aspetto mentre ti aspetto

e mentre ti aspetto mordo la lingua:

ne sangue esce: quindi sono ancora viva.

mentre ti aspetto leggo libri in fretta

mi distraggo e moltiplico l’amarezza

del caffè l’oscurità del vino

e il mondo che ci affoga

nella stanza ho accarezzato

il piede che hai amato tu. scritto

libri con la furia di terrorista suicida

convinto che il suo ultimo giorno

è il prezzo della gloria. giocato

a pallamano con i miei nervi lacerati

i bicchieri le tue parole il tuo onore. mi

perdonerai: ho scritto versi inzuppati

di sangue di lacrime di saliva. ascoltato

discorsi futili dei camerieri

che mi portavano il resto

di noi del mondo

di te i resti in me restati. ascoltato

vecchi cd dell’epoca quando non

pensavo che miles davies potesse così bene

accompagnare questa maledetta solitudine

e che tu potessi esistere. invece:

non esisti mentre ti aspetto.

*

ti aspetto e mentre ti aspetto

ho letto libri di cui non ricordo nulla

sennò che l’essere si nutre di sangue

e di menzogne finché non si sveglia

e abbraccia la verità e il sangue vero e puro.

ho guidato bici che mi avevi regalato tu

per allontanarmi da ogni malattia

da ogni tempesta. mi sono masturbata

chiuse le persiane chiuso il cuore: non ti

ho tradito. mai.

ho camminato nel tuo sogno senza reggiseno

per le strade della tua libertà in catene

volato nel tuo cielo in gabbia

ho gridato nel bosco e non ho mangiato nulla

ho bevuto le grappe dei mendicanti e dei vagabondi

mi sono appesa alla finestra visto la la land

ascoltato lucio battisti sfogliato pasolini

con molta tristezza di averlo fatto

senza di te: ho parlato senza ragione

senza religione. ho battuto la testa contro il muro

al chiodo ho appeso le tue parole e

in silenzio solo sola ho fatto il patto con te:

ho nuotato dove i pesci sapevano di noi

ho rovesciato le tue leggi e imputazioni

sono salita all’albero della tua camera da letto

ho provato a saltare e a stendermi accanto a te

come l’aria

sparsa

e apparsa

sopra il ponte cavour:

ma ho rubato le tue notti

e mi sono lanciata

nel vuoto

Il nostro letto

in questo letto abbiamo

vissuto solitudini in due

in questo letto abbiamo dormito

io con le tue pressioni

tu con le mie passioni

davanti a questo specchio

ci siamo guardati:

tu con il mio ardore

io con il tuo timore

Amanti senza testimoni

è arrivata la morte

la sorniona amante dell’autunno

però noi ecco noi

non siamo esistiti da nessuna parte

e nessuno potrà mai testimoniare il

nostro amore perché

ci siamo abituati a vivere

l’uno senza l’altra

nell’assenza gelida

delle parole scritte

solo per sopravvivere

ci siamo abituati ad aspettarci

alla fine della linea dell’ultima fermata

a non chiedere che ci aprano la porta

(perché non scenderemo mai

perché non andremo mai

da nessuna parte)

a non bussare più alle camere

dove (sappiamo)

non dormiremo

mai più

Il corpo come una crisalide: poesia che non teme il vuoto e non rifiuta il grido. Sulla poesia di Giselle Lucia Navarro

Non importerà mai quello che decidi.

Un amore nasce anche se non vuoi

anche se non hai più un cuore,

anche se muori.

Giselle Lucía Navarro(Alquízar, Cuba, 1995) è una poetessa, narratrice, designer e manager culturale. Si è laureata in Disegno Industriale presso l’Istituto Superiore di Design dell’Università dell’Avana e diplomata al Centro di Formazione Letteraria “Onelio Jorge Cardoso”. Professoressa all’Accademia di Etnografia dell’Associazione delle Canarie di Cuba, dirige il Gruppo letterario “Silvestre de Balboa”. Ha ottenuto diversi riconoscimenti tra cui il Golden Age Award 2018, il New Pinos 2019 e il David of Poetry 2019 assegnato dall’Unione degli scrittori e degli artisti di Cuba. Ha ricevuto menzioni nei concorsi internazionali Ángel Gavinet (Finlandia, 2012), Poemas al Mar (Porto Rico, 2012) e Nósside (Italia, 2019). Ha pubblicato Counterweight (2019). I suoi testi sono stati tradotti in inglese e francese e pubblicati in antologie e riviste di Cuba, Spagna, Cile, Perù, Stati Uniti, Colombia, Messico, Finlandia, Venezuela, Argentina, Porto Rico, India e Belgio.Può essere considerata come una delle maggiori poetesse cubane contemporanee.

La sua poesia conosce gli abissi terrestri e celesti, le geometrie interiori del corpo umano, ma non teme il vuoto, anzi: ne esplora i confini, le frontiere interiori, fiorisce in color sangue, viola, porpora, fuxia. Le sue sono delle parole, dei fili verso un mondo ineffabile, indicibile, irraggiungibile che chiama con urgenza la libertà, la totale devozione e predizione contro l’orrore del mondo. Audace e coraggiosa, Giselle cammina sulla strada dell’universale foresta poetica latino-americana e crea un ritmo tessuto di simboli e metafore sconvolgenti, conturbanti, che qui, da lei, diventa un tessuto fatto di contrasti, assonanze, analogie, sineddoche, incomprensibili associazioni dove la consapevolezza del mondo avviene attraverso gli organi che segnano i confini invalicabili. L’autrice si tuffa nel vuoto, esplora e varca le frontiere al di dentro, s’immedesima con l’isola, con la costa irraggiungibile come l’aria dentro se stessa: «Voglio sentire cosa segna il confine dentro de me, / essere l´isola, il paese, i suoi versi, l’aria…».

La sua è una poesia di metafore belliche veementi, di scontro, di urto, di collisione, è un continuo susseguirsi di contrasti, salti e sorprese. La sua lingua è allo stesso tempo tenera ed esplosiva, come se nello sguardo centrale del ciclone ci fosse un annuncio di un avvenimento al di là, una pace e una speranza al di fuori del confine sperimentato dalla poetessa.

Una poesia del sangue, che parla con la lingua impossibile del volo, una poesia che si esime dal corpo, che si libera da esso per raggiungere la libertà, in una terra che opprime, che è impossibile da cogliere, impossibile da vivere, da abitare, in una patria che non s’intravede nemmeno, ma s’incontra in tutti i visi tormentati del sangue, in un luogo ai confini dei luoghi, in una Cuba tormentata dove la poetessa consuma il vuoto come se fosse un nucleo vitale, in un gesto ribelle di un rifiuto alla radice che semplifica un’umanità sempre più pluriforme e incommensurabile e quindi astratta e apatica: «Il mio corpo come una crisalide, / strana radice, / una scarsa armatura per l’essere, / si erge sulle tracce di ogni sua fibra e impulso, / nei sensi e negli odori umidi / che mi costringono a nascere, / mentre il verso mi soffoca / mentre la parola urla / e il lato sbagliato di questa voce mi attraversa».

Giselle delimita e disegna una corporalità talmente abituata a frizioni, urti, colpi, tradimenti e delusioni, che diventa insensibile, una carnalità che non può più prodursi e tradursi nella realtà dirompente di tutti i giorni: «il mio corpo un pezzo insensibile di carne / e benché la mia testa cadesse come un muro / abituato a forti colpi».

La parola poetica di Giselle è talmente vera e solida che sembra «una roccia scagliata sulla testa». Il suo gesto è trasparente e lucido, libero da ornamenti superflui o agganci patetici che rischiano sempre di trascinare la poesia verso il diluvio, verso l’affogamento, perché lei sa che l’arte metafisica della poesia consiste nel dire poco per svelare tanto, spesso fin troppo. Il poeta è sempre un po’ architetto, sostiene il poeta catalano Joan Margarit, perché costituisce e costruisce una costruzione solida, un corpo, una struttura, un’armatura ferma con poco materiale, con una materia prima, con poche parole.

Il poeta si muove sempre controcorrente perché offre, associa, stabilisce e crea significati inediti alla parola. La poesia è un movimento di scandalo perché rivoluziona e rovescia il significato della parola. Nel suo stato di eccezione diventa un continuo rovesciamento di parole e reinvenzione di significati. In questo senso, il poeta è rivoluzionario perché offre sempre nuovi agganci e nuovi nessi tra la parola e il pensiero, tra il mondo e il vissuto.

La poesia di Giselle è una lotta contro il silenzio che si presenta come punizione insopportabile in un mondo dimenticato che non ha riflessi, nemmeno richiami, echi, rimbombi; è un continuo cercare di ribellarsi alla forma, al confine. Il ritmo diventa un albero che confina con la veemenza di una foresta intensa e densa di luce e controluce, una rete di melodie e di metafore invadenti, magari anche violenti, ma sempre decontestualizzate, trasparenti, trascendenti, pure: «C’è un silenzio nell’aria / e il mio cuore non comprende / l’immobilità // Ci separa un mare e un muro / di tempo che non fa coincidere / la distanza».

Giselle, con le “stelle negli occhi”, con sangue fervido, mano bollente e con ribellione, scrive versi coraggiosi, decisi, senza cadute, semmai incline alle cadute libere sul confine del vuoto, pronta a lanciarsi, a gettare il corpo per provare quel sentimento ignoto di libertà che solo un gabbiano che sorvola l’infinito blu del mare e del cielo le possa infilare nel sangue. Così, mandando un messaggio forte, sconvolgente, trasversale: «Ma essendo 23 e mordere la protesta, / dire che la vita e il mondo sono terreni duri / e che ci sono cose impossibili / sicuramente ti rende un codardo».

Giselle offre una linea di lettura decisamente limpida, priva di sfumature e sbavature pesanti o patetiche o asimboliche. Per essere liberi, non bisogna dipendere dal corpo, così ci indicano i suoi versi seppur nella loro a-corporalità: «La notte mi restituisce le solitudini, / tele macchiate di odio e di distanza / per legarmi le mani e i piedi». La sua poesia è seducente, avvolgente, così com’è anche lei. Soave e tenera, passionale e sensuale, pronta ad “azzannare” i tempi oscuri, carica di risolutezza, fermezza, veemenza, decisa a rassegnarsi alla convinzione che “la libertà non esiste”, in nessuna parte, tranne nella verità e nella violenza che noi facciamo dentro e contro noi stessi per raggiungere ed emanare il nostro grido intimo per la libertà: «Mi credevo colpevole, soffocata nella polvere / dei tempi oscuri, / attorniata da fantasmi perduti, /che provavano a cogliere fiori rossi con semi azzurri. / Tante volte mi sono rifiutata il grido».

Alcuni testi tradotti:

Processo per trovare il poeta interiore

Di GISELLE LUCÍA NAVARRO

Traduzione di AMOS MATTIO

Il mio corpo come una crisalide,

strana radice,

una scarsa armatura per l’essere,

si erge sulle tracce di ogni sua fibra e impulso,

nei sensi e negli odori umidi

che mi costringono a nascere,

mentre il verso mi soffoca

mentre la parola urla

e il lato sbagliato di questa voce mi attraversa.

Per questo scrivo

anche se non sento crescere la follia che anticipa il verso,

che mi mette a nudo,

che mi scalda con la stessa mano,

anche se non so cosa succede

dall’altro lato di quello che descrivo.

Scrivo dalla struttura viscerale

di tutte le mie facce,

di tutti i miei colori,

di tutte le mie paure,

anche se non ci fosse desiderio

le mie frasi si fossero esaurite,

la parola una roccia nella testa di qualcuno,

il mio corpo un pezzo insensibile di carne

e la mia testa cadesse come un muro

abituato a forti colpi,

anche se il silenzio fosse questa bandiera

che brucia con le spalle al sole.

Scrivo

anche il cuore non esistesse,

o fosse cieca, sorda, pazza, morta…

perché so che qualcuno sta aspettando la mia parola

in qualche angolo dell’universo,

qualcuno che ha bisogno di vedere il gancio per uscire

dalla buca,

sentire,

tornare indietro e salvare gli altri,

per vedere il fuoco e rinascere.

Scrivo da uno specchio che non ha una faccia propria

e se la nostalgia mi trafigge con la sua ferita,

sono pronta.

Voglio sentire cosa segna il confine dentro di me,

essere l’isola, il paese, i suoi versi, l’aria…

essere un altro albero spoglio

in equilibrio sul tocco di tutti i suoi riflessi,

l’istante

in cui nonostante il tempo,

i colpi e l’effimero del corpo,

senza sapere, senza fingere, senza spiegare,

io esisto di nuovo.

Quando la calma invecchia

Di GISELLE LUCÍA NAVARRO

TRADUZIONE DI DAVIDE BARILLI

Il mondo cresce velocemente

nella pelle della mia finestra.        

Si ripete la mattina

e il pomeriggio nella mia camicia.

C’è un silenzio nell’aria

e il mio cuore non comprende

l’immobilità. Si dilata

un desiderio nella mia testa.

Cala la notte sul mio tavolo

mentre la carta si incendia.

Solo la mia parola è ponte

per alleviare il silenzio.

Quando armo la penna

sento qualcosa nella mia pelle.

Una nostalgia percepisce

l’insonnia che mi inonda.

La solitudine del mio cuscino

mi soffoca nei suoi circuiti

e in questa casa e nelle sue pareti

va crescendo, profonda.

Ci separa un mare e un muro

di tempo che non fa coincidere

la distanza. Mi aiuta

la tua parola nel mio incantamento.

Qualcosa emerge prematuro

tra l’assenza e il fortunato tredici.

Qualcosa d’innocente sembra

farci indugiare a pensare.

Qualcosa mi spinge a seminare

quando la calma invecchia.

Questa clausura non blocca

il mio movimento, anche l’insonnia

mi fa stringere il fazzoletto

sopra il viso. Qualcosa sostiene

la mia parola, qualcosa rimanda

al mio bacio e il tuo abbraccio immenso.

Qualcosa definisce la sospensione

mezzo vivo mezzo morto.

Qualcosa mi dice che è sicuro

questo atteso inizio.

Mentre la carta si incendia

cresce un albero nel mio tavolo.

La città nella mia testa

mi scrive ali, si estende,

e il mio cuore comprende

il silenzio che agonizza

nella via e nella mia mattinata,

se nella pelle della mia finestra

il mondo cresce in fretta.


[1] Natasha Sardzoska (Skopje, Macedonia, 1979) poetessa, scrittrice, antropologa, traduttrice poliglotta e saggista. Ha vissuto e lavorato a Parigi, Bruxelles, Milano, Stoccarda, Barcellona e Lisbona, attualmente vive a …….. Ha ottenuto il dottorato in Antropologia all’Università degli Studi di Bergamo, alla Karls Eberhard Universität a Tübingen, alla Sorbonne Nouvelle Paris 3. Attualmente lavora quale ricercatrice presso il Centro di Studi Avanzati di Fiume. Dirige la rubrica di poesia della rivista canadese «Borders in Globalization» e collabora con «Radio Capodistria». Si occupa di traduzioni letterarie dall’italiano, dal portoghese, dallo spagnolo, dal francese e dal catalano. In macedone – sua lingua madre – ha tradotto molti scrittori tra i quali Pier Paolo Pasolini e José Saramago. Ha pubblicato i libri di poesie La camera azzurra (1999), Pelle (2013), Lui mi ha tirata con corda invisibile (2014), Acqua vivente (2017), Osso sacro (2019). Oltre che nel nostro Paese, ha pubblicato raccolte di poesie negli Stati Uniti e in Kosovo. Alcune sue poesie figurano in alcune antologie e riviste internazionali. Tra i principali premi da lei vinti figurano il Premio Napoli e il Premio di Poesia “Don Luigi Di Liegro”.